Dystopia w stylu Gen Z

Recenzja spektaklu „Nawiedzony toster Pani Waterson” w Teatrze Rozrywki w Chorzowie, reż. Dominik Gorbaczyński, tekst Małgorzata Bieńkowska.

Prawda i fałsz nie istnieją.

Jest tylko opinia większości.”

– Cytat z filmu „12 małp”

Jest na teatralnej mapie Polski kilka takich wydarzeń, które się odznaczają pewną wyjątkowością. Huczne i wielkie festiwale to nie wszystko. Są wydarzenia takie jak WyspianKiss w Teatrze Śląskim w Katowicach, całoroczny program zakończony przeglądem szkiców scenicznych. Laureat 2. edycji projektu, Dominik Gorbaczyński, w ramach nagrody głównej miał okazję zrealizować spektakl „Nawiedzony Toster Pani Waterson” z tekstem Małgorzaty Margarity Bieńkowskiej w Teatrze Rozrywki w Chorzowie, którego premiera miała miejsce 13 marca 2026 r.

Fot. Artur Wacławek

W tym spektaklu prezentują się bohaterowie, których już obecna rzeczywistość zaczyna tworzyć. Wszechwładna korporacyjna lifestyle coach, której słowo wyznacza kierunek działania (w tej roli Inga Chmurzyńska), biurokratyczny Rankor (Natan Nogaj), realizujący drobiazgowo narzucone procedury czy wyprane ze zdefiniowanej tożsamości Jasio (Magdalena Kawecka) – to główne postaci, których pierwociny, a nawet ostateczne kształty twórcy wyciągają z naszego otoczenia i przenoszą w swoją futurystyczną scenerię.

Do tych kreacji dołącza przeżytek rodem z mitologii – zbuntowany, nieokrzesany Pan (Samuel Drobisz), bóstwo -obecnie zindustrializowanych – pastwisk, który zamiast beztroski kreuje jedynie chaos, oraz tytułowa bohaterka, Pani Waterson (Izabella Malik), weteranka i jej toster, stanowiący dar za poświęcenie dla ojczyzny.

Również pod względem kostiumograficznym mamy do czynienia z projektami jedynie delikatnie balansującymi na granicy futuryzmu i współczesnej mody. Odpowiadająca za kostiumy Julia Zawadzka korzysta z palety zgaszonych szarości i bieli idealnie wpisujących się w sterylność pozbawionych kolorytu biznesowych przestrzeni i coraz częściej ograniczających się do stu odcieni beży i czerni zestawów ubraniowych „na każdą okazję”.

Największy problem z dystopiami jest taki, że bardzo szybko stają się nieaktualne. Zwłaszcza te kładące silny nacisk na zaawansowanie techniczne. W tym przypadku jednak jako widzowie pozostajemy na bieżąco, dlatego że Bieńkowska, tworząc scenariusz, czerpała pełnymi garściami z jak najbardziej aktualnych wzorców. Z drugiej strony choć technika zajmuje miejsce nawet w tytule, to nie ona pozostaje głównym bohaterem i nie zaburza wiarygodności tej historii.

Wyłączanie oprogramowania protez, wmawianie, że każdy może być szczęśliwy, jeśli tylko odpowiednio mocno w to uwierzy, kreowanie wielopiętrowych struktur awansu w ramach organizacji – to wszystko znajduje odzwierciedlenie w ramach spektaklu i uderza szczególnie silnie z uwagi na fakt, że wynika z rzeczywistości bliskiej widzowi. Wydaje się to być świetny przepis na tworzenie tekstów przynoszących „z przyszłości” efekty współczesnych problemów.

W tym spektaklu widać ponadto jeszcze dwie ważne rzeczy. Pierwszą z nich jest diagnoza, że Samuel Drobisz to aktorski wóz wielozadaniowy, który przedrze się przez każdą przeszkodę i potrafi z bad boya, buzującego żądzą siania chaosu, przeistoczyć się w szlochający wrak „człowieka”. Zupełnie jak w przypadku jego wcześniejszego występu w „Czyż nie dobija się koni” w reż. Wojtka Rodaka.

Drugą jest to, że Dominik Gorbaczyński jest w stanie prowadzić aktorów w ich wspólnym wysiłku kreowania świata na wpół realistycznego i robi to w jak najlepszym stylu. Spójna linia narracyjna, wyraźnie określony porządek dramaturgiczny łączący kilka równoległych płaszczyzn nie pozwala na powstanie opowieści fragmentarycznej, rozmienionej na drobne.

Nie pozostaje nic tylko śledzić kolejną edycję WyspianKiss, której uczestników poznamy już niedługo podczas Forum Młodej Reżyserii w Krakowie.

Mateusz Leon Rychlak

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *